Proqramlaşdırma kurslarına pul verməyə dəyərmi?

Proqramlaşdırma kurslarının demək olar ki, istənilən saytını açın, eyni mənzərəni görəcəksiniz. 70% endirim. Aksiyanın bitməsinə üç dəqiqə qalıb. Səhifəni yeniləyirsiniz, taymer yenidən başlayır. Ertəsi gün girirsiniz, yenə üç dəqiqə.

Developer işə götürürük, onların kodunu yoxlayırıq və bir neçə aydan bir xeyli CV oxuyuruq. Çoxunda iki-üç ödənişli kurs yazılıb. Amma insanın həqiqətən axıra çatdırdığı bir işin linkini daha az-az görürük. Bu yazı da elə həmin fərq haqqındadır.

Pul əslində nəyə verilir

Adi ödənişli kurs belədir: bir neçə yüz qısa video, testlər və sonda sertifikat. Tam bootcamp isə işlənmiş bir maşın qiymətinə ola bilər.

İndi baxın, o videolarda nə var. Dəyişənlər, dövrlər, funksiyalar, tapşırıq siyahısı, hava proqnozu tətbiqi, bəlkə də saxta səbəti olan kiçik bir mağaza. Bunların demək olar ki, hamısı pulsuz var və çox vaxt daha yaxşı yazılıb:

• React, Python, Node və demək olar ki, hər ciddi alətin rəsmi sənədləri pulsuzdur. İşləyən developerlər də məhz onları oxuyur.

• MDN HTML, CSS və JavaScript-i əksər kurslardan daha dərindən izah edir.

• Harvard özünün CS50 giriş kursunu bütövlükdə, pulsuz internetə qoyub. Mühazirələr, tapşırıqlar, hamısı.

Yəni siz nadir hallarda məlumata görə pul ödəyirsiniz. Başqa bir şeyə görə ödəyirsiniz.

Yaşıl işarə problemi

Kursun ən yaxşı satdığı şey irəliləmə hissidir. 47-ci dərs bitdi. Yaşıl işarə. Proqres 62%. Xoşdur, bunu inkar etməyəcəyik.

Problem ondadır ki, bu, nəyisə özün qura bilmək demək deyil. Kursda müəllim cavabı əvvəlcədən bilir. Layihə ilk dəfədən işləyir, çünki onu yazıya başlamazdan əvvəl məşq ediblər. Siz təkrarlayırsınız, işə düşür, növbəti dərsə keçirsiniz.

İlk real tapşırığınız isə tamam başqa cür olacaq. Başqasının üç il əvvəl yazdığı kod, yuxarıda da şərh: buna toxunma. Sizin tapşırığınız da məhz ona toxunmaqdır. Heç kim hansı faylı açmalı olduğunuzu deməyəcək. Bunu pauza verə biləcəyiniz video olmadan özünüz tapmaq işin böyük hissəsidir. Kurslar da elə bu hissəni ötürür, çünki uzun çəkir, qarışıqdır və videoda yaxşı görünmür.

Sertifikat məsələsi

İşə götürəndə ona baxmırıq. Açığı, baxan bir komanda rəhbərinə də rast gəlməmişik.

İki şey soruşuruq. Özünüz qurduğunuz bir şeyi göstərə bilərsinizmi? Və niyə məhz belə qurduğunuzu izah edə bilərsinizmi? Niyə bu verilənlər bazası, o biri yox. Niyə kodu belə bölmüsünüz. İndi nəyi dəyişərdiniz. Real bir layihədən əziyyətlə keçmiş adam bu barədə iyirmi dəqiqə danışa bilir. Sadəcə dərsləri keçən adamın isə sözü adətən iki dəqiqəyə bitir.

Səliqəsiz, amma axıra çatdırılmış bir layihənin linki qızıl çərçivəli PDF-dən daha dəyərlidir.

Ədalət naminə

Kurslar faydasız deyil. Bəzi insanlara həqiqətən cədvəl qoyan biri lazımdır, yoxsa oturub məşğul olmurlar. Kodunuzu həqiqətən oxuyub nəyin səhv olduğunu deyən yaxşı mentor da real pula dəyər.

Sadəcə nə aldığınız barədə özünüzlə dürüst olun. Bu, struktur və bəzən rəydir. Saytda nə yazılmasından asılı olmayaraq, on iki həftəyə peşə deyil.

Eyni üç ayda biz nə edərdik

Həqiqətən ehtiyacınız olan kiçik bir şey seçin. Növbəti tapşırıq siyahısı yox. Mövcud olmağa real səbəbi olan bir şey: maaşın hara getdiyini bilmədiyiniz üçün xərc hesablayıcısı, dostunuzun çörək sexi üçün menyu və xəritəsi olan səhifə, avtobus gecikəndə xəbər verən Telegram-bot. Bir şey sizə doğrudan lazım olanda onu axıra çatdırırsınız.

Onu pis qurun. Ciddi deyirik. İlk versiya çirkin və yarımçıq işləyən olmalıdır. İlişib qalın. Sənədləri oxuyun. Xətanı axtarışa yapışdırın. Yenidən cəhd edin. Bu dövr, ilişib qalmaq və özünüzü oradan çıxarmaq, elə öyrəndiyiniz yerdir. Həm də hər işdə lazım olan yeganə bacarıqdır.

İnternetə qoyun və kiməsə göstərin. Sizə düzünü deyəcək bir developer tapın: dost, həmkar, yerli icmadan kimsə, və koda baxmasını xahiş edin. Bir real code review bir həftəlik videodan çox şey öyrədir, çünki söhbət müəllimin planlaşdırdığı səhvlərdən yox, sizin səhvlərinizdən gedir.

Sonra növbəti şeyi qurun, bir az daha böyüyünü. Giriş əlavə edin. Verilənlər bazası əlavə edin. Beş real insana istifadə etməyə verin və nəyin sındığına baxın.

Pulsuz dərslər ilk addımlar üçün normaldır. Onlardan sintaksisi öyrənin və onlarsız qura bildiyiniz anda baxmağı dayandırın. Əgər nəyəsə pul verəcəksinizsə, videoya yox, rəyə verin.

Nəsə qurmusunuzsa və kənardan kiminsə baxmasını istəyirsinizsə, bizə göndərin. Real layihələrə baxmağı xoşlayırıq, hətta səliqəsiz olanlara da. Xüsusilə səliqəsiz olanlara.