Saytın sürəti: niyə vacibdir və necə yoxlamaq olar. Core Web Vitals sadə dillə

Telefonda saytı açırsınız, ekran ağ qalır, yuxarıda zolaq yavaş-yavaş irəliləyir. Neçə saniyə gözləyirsiniz? Çoxumuz bir neçə saniyədən sonra geri qayıdıb axtarışda növbəti sayta keçirik. Sizin müştəriləriniz də eyni şeyi edir. Ona görə saytın sürəti «texniki xırdalıq» deyil, birbaşa müraciət və satış məsələsidir.

Sürət niyə bu qədər vacibdir

1. Ziyarətçilər gözləmir

Google-un 2017-ci il araşdırmasına görə, mobil səhifənin yüklənmə vaxtı 1 saniyədən 3 saniyəyə qədər uzananda ziyarətçinin saytı tərk etmə ehtimalı 32% artır. Yəni saytın hər əlavə saniyəsi reklama və SEO-ya xərclədiyiniz pulun bir hissəsini havaya sovurur: adam sayta gəlib, amma heç nə görmədən çıxıb.

2. Google sürəti nəzərə alır

Google sıralama zamanı səhifə təcrübəsini, o cümlədən Core Web Vitals göstəricilərini nəzərə alır. Sürət tək başına sizi birinci yerə çıxarmayacaq, məzmun hər zaman əsasdır. Amma rəqiblərlə bərabər şəraitdə daha sürətli və rahat sayt üstünlük qazanır. SEO-nun necə işlədiyini ayrıca məqalədə izah etmişik.

3. Reklam daha baha başa gəlir

Google Ads-də reklamın keyfiyyət balına açılış səhifəsinin təcrübəsi də təsir edir. Yavaş və narahat səhifə daha aşağı bal deməkdir, aşağı bal isə eyni klik üçün daha çox ödəmək deməkdir.

Core Web Vitals sadə dillə

Google saytın istifadəçi üçün nə qədər rahat olduğunu üç əsas göstərici ilə ölçür:

• LCP (Largest Contentful Paint): səhifənin əsas məzmunu, məsələn böyük şəkil və ya başlıq nə qədər tez görünür. Yaxşı nəticə 2,5 saniyəyə qədərdir.
• INP (Interaction to Next Paint): düyməyə və ya menyuya toxunanda sayt nə qədər tez cavab verir. Yaxşı nəticə 200 millisaniyəyə qədərdir. 2024-cü ildə bu göstərici köhnə FID-in yerini tutdu.
• CLS (Cumulative Layout Shift): yüklənmə zamanı elementlər yerindən nə qədər sürüşür. Düyməni basmaq istəyirsiniz, o anda yuxarıda banner yüklənir və siz başqa yerə klikləyirsiniz. Tanışdır? Bu, CLS problemidir. Yaxşı nəticə 0,1-ə qədərdir.

Vacib məqam: Google bu göstəriciləri real istifadəçilərin məlumatları ilə qiymətləndirir. Sizin sürətli internetiniz və yeni kompüteriniz göstəricidir, amma müştərinin köhnə telefonu və mobil interneti tamam başqa mənzərə göstərə bilər.

Saytın sürətini necə yoxlamaq olar

Bunun üçün proqramçı olmaq lazım deyil. Üç pulsuz alət kifayətdir:

• PageSpeed Insights: saytın ünvanını yazırsınız və bir dəqiqədən sonra hesabat alırsınız. Yuxarıda real istifadəçilərin məlumatları (əgər sayta kifayət qədər trafik varsa), aşağıda laboratoriya testi və nəyi düzəltmək lazım olduğuna dair tövsiyələr olur.
• Google Search Console: «Core Web Vitals» hesabatı bütün saytı göstərir və hansı səhifə qruplarında problem olduğunu deyir.
• Chrome-dakı Lighthouse: səhifədə sağ klik, «Inspect», sonra Lighthouse bölməsi. Saytın hələ dərc olunmamış versiyalarını yoxlamaq üçün rahatdır.

Yoxlayanda bunları unutmayın: mobil versiyanı yoxlayın, çünki ziyarətçilərin çoxu telefondan gəlir. Yalnız ana səhifəni yox, xidmət və məhsul səhifələrini də yoxlayın. Və 100 bal üçün ölməyin: yaşıl zona (90 və yuxarı) və yaxşı Core Web Vitals əksər biznes üçün kifayətdir.

Saytı ən çox nə yavaşladır

• Ağır şəkillər. Ən geniş yayılmış səbəb. Telefondan çəkilmiş 4–5 MB-lıq foto sıxılmadan sayta yüklənir. WebP və ya AVIF formatına çevirmək və ölçünü ekrana uyğunlaşdırmaq şəklin çəkisini on dəfələrlə azalda bilər, keyfiyyət gözlə hiss olunmur.
• Artıq skriptlər və plaginlər. Hər analitika kodu, piksel, slayder və plagin əlavə yükdür. WordPress saytlarında 30–40 plagin görmək nadir deyil, onların yarısı artıq istifadə olunmur.
• Zəif hostinq. Server sorğuya gec cavab verirsə, qalan optimallaşdırmanın faydası azdır. Auditoriyanız Azərbaycandadırsa, serverin və ya CDN-in yaxınlıqda olması da vacibdir.
• Şriftlər və vidjetlər. Bir neçə şrift ailəsi, onlayn çat, xəritə, sosial şəbəkə lentləri: hər biri ayrıca serverə sorğu göndərir.
• Keşləmə və CDN yoxdur. Hər dəfə səhifə sıfırdan yaradılır və uzaq serverdən yüklənir, halbuki onu hazır şəkildə saxlamaq olar.
• Avtomatik başlayan ağır videolar. Fon videosu gözəldir, amma düzgün sıxılmayıbsa və mobil üçün ayrıca versiyası yoxdursa, səhifəni xeyli yavaşladır.

Saytı necə sürətləndirmək olar: qısa yoxlama siyahısı

1. Şəkilləri müasir formata (WebP/AVIF) çevirin və ekran ölçüsünə uyğun verin.
2. Ekrandan aşağıda qalan şəkil və videoları «lazy loading» ilə yükləyin.
3. İstifadə olunmayan plaginləri, skriptləri və pikselləri silin.
4. Keşləməni və CDN-i qoşun.
5. Şrift sayını azaldın, şriftləri öz serverinizdən yükləyin.
6. Şəkillər və bannerlər üçün yer əvvəlcədən ayrılsın ki, səhifə «tullanmasın».
7. Hostinqi yoxlayın: server cavabı yavaşdırsa, daha güclü tarifə və ya başqa provayderə keçin.

Nə vaxt saytı yenidən yaratmaq daha sərfəlidir

Bəzən problemi bir-iki düzəlişlə həll etmək olur. Amma sayt ağır hazır şablon və onlarla plagin üzərində qurulubsa, hər optimallaşdırma digərini pozur. Belə halda müasir texnologiyalarla saytı yenidən yaratmaq çox vaxt uzun müddətli «yamaq»dan daha sərfəli olur. Biz saytları elə hazırlayırıq ki, sürət sonradan düzəldilən problem yox, başlanğıcdan qoyulan tələb olsun: optimallaşdırılmış şəkillər, minimum skript, keşləmə və Core Web Vitals üzrə yoxlama. Sayt sifariş edirsinizsə, bu bələdçi də faydalı olacaq.

Nəticə

Saytın sürəti hər ziyarətçiyə, hər reklam klikinə və Google-dakı mövqeyə təsir edir. Bu gün PageSpeed Insights-da saytınızı yoxlayın: on dəqiqə vaxt aparır və çox şey göstərir. Nəticəni necə oxumaq və nədən başlamaq lazım olduğunu bilmirsinizsə, bizə yazın. Saytınıza baxıb nəyin onu yavaşlatdığını deyərik. SEO ilə birlikdə sürət üzərində iş adətən ən tez nəticə verən addımlardan biridir.